نمایشگاه ساختمان؛ از ویترین محصولات تا موتور محرک اصناف
اسماعیل محمدپور، کارشناس و فعال اقتصادی
نمایشگاه بینالمللی صنعت ساختمان اگر قرار باشد تنها به محلی برای چیدن غرفهها، معرفی محصولات و افزایش آمار بازدیدکنندگان تبدیل شود، بخش مهمی از کارکرد اقتصادی خود را از دست داده است. ارزش واقعی این رویداد زمانی آشکار میشود که بتواند میان تولیدکننده و مصرفکننده، سازنده و تأمینکننده، اصناف مختلف و بازارهای جدید ارتباط ایجاد کند و بخشی از زنجیره گستردهای را که با رکود ساختوساز آسیب دیده، دوباره به حرکت درآورد.
ساختمان فقط بتن، میلگرد و دیوار نیست. پشت هر ساختمان مجموعهای از صنایع، اصناف و خدمات قرار گرفتهاند که حیات اقتصادی آنها به میزان ساختوساز و سرمایهگذاری در این بخش وابسته است. از تولیدکننده سیمان، فولاد، شیشه و کاشی گرفته تا فروشندگان تجهیزات، کابینتسازان، تأسیساتکاران، برقکاران، طراحان، شرکتهای مهندسی، حملونقل، خدمات فنی و حتی تبلیغات، همه به نوعی از رونق یا رکود بازار ساختمان تأثیر میپذیرند.
در چنین شرایطی، نمایشگاه بینالمللی صنعت ساختمان میتواند بیش از یک رویداد تجاری باشد. میتواند محلی برای فعال شدن زنجیرهای باشد که در سالهای اخیر تحت تأثیر افزایش هزینههای تولید، کاهش قدرت خرید و کند شدن سرمایهگذاری در ساختمان با چالش مواجه شده است. اما تحقق این هدف به نوع نگاه برگزارکنندگان و البته سیاستگذاریهای اقتصادی بستگی دارد.
یکی از مهمترین مزیتهای نمایشگاه، فراهم کردن امکان ارتباط مستقیم میان عرضه و تقاضاست. بسیاری از واحدهای تولیدی و صنفی، بهویژه بنگاههای کوچک و متوسط، امکان حضور دائمی در بازارهای جدید یا تبلیغات گسترده را ندارند. نمایشگاه میتواند این فرصت را در اختیار آنها قرار دهد که در یک بازه زمانی محدود، محصولات و توانمندیهای خود را به تعداد زیادی از سازندگان، پیمانکاران، مهندسان، فروشندگان و سرمایهگذاران معرفی کنند.
این موضوع برای صنوف تخصصیتر اهمیت دوچندانی دارد. صنف آسانسور یکی از نمونههای روشن همین زنجیره است. آسانسور در نگاه نخست ممکن است تنها یک تجهیز ساختمانی به نظر برسد، اما پشت یک دستگاه آسانسور، زنجیرهای از تولید و خدمات شامل موتور، تابلو فرمان، درب، ریل، کابین، قطعات الکترونیکی، سیستمهای ایمنی، نصب، تعمیر و نگهداری قرار دارد. رونق ساختوساز مستقیماً بر این مجموعه اثر میگذارد و از طرف دیگر، معرفی فناوریهای جدید آسانسور در نمایشگاه میتواند سازندگان را با راهکارهای کممصرفتر، ایمنتر و هوشمندتر آشنا کند.
از این زاویه، نمایشگاه برای صنف آسانسور فقط محل فروش تجهیزات نیست. فرصتی برای ارتباط مستقیم میان شرکتهای این حوزه و سازندگان ساختمان است. زمانی که یک انبوهساز یا شرکت پیمانکاری بتواند در یک فضای تخصصی مجموعهای از تولیدکنندگان و ارائهدهندگان خدمات آسانسور را مقایسه کند، امکان انتخاب آگاهانهتر و شکلگیری قراردادهای جدید افزایش مییابد. همین اتفاق درباره تأسیسات مکانیکی و برقی، سیستمهای سرمایشی و گرمایشی، در و پنجره، تجهیزات هوشمند و سایر بخشهای ساختمان نیز صدق میکند.
اما یک پرسش جدی وجود دارد؛ آیا نمایشگاههای تخصصی در ایران به اندازه ظرفیتی که دارند، به رونق اصناف کمک میکنند؟
پاسخ را نمیتوان صرفاً در تعداد بازدیدکنندگان یا تعداد شرکتکنندگان جستوجو کرد. نمایشگاه زمانی موفق است که ارتباط ایجادشده در سالن نمایشگاه به قرارداد، همکاری، سفارش، سرمایهگذاری یا دستکم یک بازار جدید منتهی شود. اگر شرکتها صرفاً برای چند روز غرفهای برپا کنند، کاتالوگ توزیع کنند و پس از پایان نمایشگاه ارتباطها قطع شود، نمیتوان از آن انتظار اثرگذاری جدی بر اقتصاد اصناف داشت.
یکی از ضعفهایی که باید جدی گرفته شود، فاصله میان نمایش محصول و توسعه بازار است. یک نمایشگاه حرفهای باید برای ارتباط تجاری بعد از نمایشگاه نیز برنامه داشته باشد. ایجاد نشستهای تخصصی میان تولیدکنندگان و خریداران عمده، برگزاری جلسات تجاری، دعوت هدفمند از سازندگان و پیمانکاران و فراهم کردن زمینه ارتباط با بازارهای صادراتی میتواند ارزش اقتصادی چنین رویدادی را چند برابر کند.
از سوی دیگر، نباید سهم اصناف کوچک و متوسط در نمایشگاه نادیده گرفته شود. بخش بزرگی از اشتغال صنعت ساختمان در مجموعههای کوچک و متوسط شکل گرفته است. مجموعههایی که شاید نامهای بزرگی نداشته باشند اما در تولید، نصب، خدمات و نگهداری نقش تعیینکنندهای ایفا میکنند.
اگر نمایشگاه تنها به حضور برندهای بزرگ محدود شود، بخشی از ظرفیت واقعی بازار نادیده گرفته خواهد شد.
نمایشگاه همچنین میتواند محل مواجهه صنعت ساختمان با فناوریهای جدید باشد. امروز ساختمان در جهان به سمت هوشمندسازی، کاهش مصرف انرژی، استفاده از مصالح نوین، افزایش ایمنی و کاهش هزینههای نگهداری حرکت میکند. صنف آسانسور نیز از این تغییرات جدا نیست و سیستمهای هوشمند، کنترل مصرف انرژی، تجهیزات ایمنی پیشرفته و فناوریهای جدید حملونقل عمودی میتوانند بخشی از آینده این صنعت باشند. نمایشگاه فرصت مناسبی است تا این فناوریها از فضای تخصصی شرکتها خارج و وارد پروژههای واقعی شوند.
البته نباید انتظار داشت که برگزاری نمایشگاه بهتنهایی رکود صنعت ساختمان را برطرف کند. وقتی هزینه زمین و مصالح افزایش یافته، تأمین مالی دشوار است و قدرت خرید خانوارها کاهش پیدا کرده، یک رویداد نمایشگاهی نمیتواند جای سیاستهای اقتصادی را بگیرد. اما میتواند بخشی از راهحل باشد. زیرا حتی در بازارهای کمرونق نیز ایجاد ارتباطات جدید، معرفی فناوری و پیدا کردن مشتری و شریک تجاری میتواند به حفظ بخشی از فعالیت اقتصادی کمک کند.
از این منظر، نمایشگاه بینالمللی صنعت ساختمان باید از یک ویترین بزرگ به یک بازار تخصصی فعال تبدیل شود. بازاری که در آن قرارداد شکل بگیرد، فناوری معرفی و جذب شود، اصناف کوچک دیده شوند، تولیدکنندگان با سازندگان ارتباط بگیرند و شرکتها بتوانند برای آینده بازار برنامهریزی کنند.
سنجش موفقیت نمایشگاه نباید فقط با تعداد غرفهها و بازدیدکنندگان انجام شود. پرسش اصلی این است که پس از پایان نمایشگاه چه اتفاقی برای کسبوکارها افتاده است؟ چند قرارداد شکل گرفته، چند بازار جدید ایجاد شده، چه تعداد تولیدکننده توانسته مشتری تازه پیدا کند و چه میزان از فناوریهای معرفیشده وارد پروژههای ساختمانی شده است؟
اگر پاسخ به این پرسشها مثبت باشد، نمایشگاه دیگر یک رویداد چندروزه نخواهد بود و به موتور محرکی برای زنجیرهای از اصناف تبدیل میشود که از فولاد و سیمان تا آسانسور، تأسیسات، تجهیزات برقی، خدمات فنی و دهها کسبوکار دیگر را دربرمیگیرد. در غیر این صورت، نمایشگاه صرفاً چند روز چراغ سالنها را روشن نگه میدارد، بیآنکه الزاماً چراغی در بازار خاموششده ساختمان روشن کند.
